Артта қалған азап (8- бөлім)

Бақтыгүл Ауданова

Әңгіме

Сол күні Нүкетай әдейі кеш оралды. Ел аяғы саябырсыған соң жиені екеуінің басы бақшаның аяқ жағында түйісті.

– Менің ішпейтінімді білесің ғой. Өзің ала бер, – деді Нүкетай бір стақаннан соң. Жанәділ арақта әкесінің құны қалғандай екі шөлмекті де сіміріп салып, тілін шайнап қалды. Нүкетай оны сүйреп апарып төсегіне жатқызды. «Ә, сендер ма?» деді дабырлаған дыбыстан оянып сыртқа шыққан Жанәділдің ағасы ұйқылы-ояу.

– Тағы ішіп алған ба?

– Ия, аздап.

Түн ортасы ауғанша тың тыңдады. Апасының үйінен қыбыр еткен жан шыққан жоқ. Бағана базардан алған әйелдердің қара шұлығына асықпай отырып ойық салды. Әнеукүнгі қарақшылардан аумай қалғанын сезді. Қолына күрегін алып, апасының үйін бетке алды.

Ақша көмілген жерді оңай тапты. Өзі де шеткі ағашты шамалап еді. Екі күрек бойы қазғаннан-ақ, күрегінің басы қайтты. Жанәділ ақшаны матаға орап, ағаш жәшікке салып көміпті. Оралған ақшаны алды да, жәшікті қайта көме салды. Жанәділдің оны ашып көрмесі анық. Тек сыртынан күрек салып бақылап қояды. Мұны Нүкетай жақсы біледі. Күректің жүзі жәшікке тиген сайын «ақша орнында екен» деп мәз болып жүрер деп іштей мырс етті. Жаңа аударылған топыраққа түскен ізін жасырып үйіне қайтты.

Қолындағы құндағын құшақтаған күйі алдымен гаражға бет алды. Енді бұған да үй іргесін аудару керек. Басқа жаққа тығу сенімсіз. Жанәділ секілді ағаш жәшікке салып болмайды. Алды күз, қыс. Су өтіп, шіріп кетуі мүмкін. Әзірге ақшаның табылғаны жайлы ешкім білмеуі керек. Естісе, Шерманның қайта келуі мүмкін. Бақандай бес жүз мыңды оған беріп қойып, ақымақ деймісің? Басқалардан жеп жатқаны да жетер. Одан да темір жәшікке салып, көміп тастау керек. Ана шеге салынған жәшіктің біреуін алса жарайды. Нүкетай шегені жерге аудара салып, ақшаны жәшікке салды.

– Жоқ, – деді сонан соң аз-кем ойланып. – Алдымен санап көру керек. Жанәділ жұмсап қоймады ма екен? Бәрібір есепті білген дұрыс.

Бөлмесіне апарып, түйіншектің орауын шешті. Ақ матаның ішіндегі сол баяғы көк пакет көзіне оттай басылды. Сол баяғы он бір бума. Әр қайсысын бір қолына алып, қараңғы бөлмеде сүйіп-сүйіп алды. «Бұйырған кетпейді деген осы, айналайын Құда-а-й» деп екі қолын жоғары көтеріп билеп-билеп қойды.

Әншейінде әкесі оятқанша ерініп тұрмай жататын Нүкетай сол күні ерте оянды. Тұра сала алдымен жер қазып қазынасын жасырды. Сонан соң жер аударған адамдай бір шетінен күрек салып, кесегін майдалай бастады.

– Еркебала, ерте тұрыпсың ғой, – деді қайынатасы жоқта еркелеп сәл ғана кештеу тұрған жеңгесі ұялыңқырап.

– Ұйқым қашты. Сосын мына жерді аударып тастайын дедім.

– Жиен де кеше күрек ұстап, іргесін аударып жатқан. Қалыспайын деген екенсің ғой. – Жеңгесі әзілдей өз шаруасына кірісіп кетті.

Көп өтпей Нүкетай әскерге кете барды. Абыр-сабырда құпиясын ешкімге аша алмады. Қыс өтіп, көктем келді. Нүкетайдың күн-түні ойлайтыны көмбедегі миллионы. Не күйде екен? Су өтіп кетпеген болар? Әлде, іргені аударамын деп ағасы тауып алды ма? Олай болса айтқан болар еді. Әдетінше мұны бір боқтап алар еді. Тереңге көміп еді, таппасы анық.

Нүкетайдың кеткені бәрінен жеңгесіне ауыр тигені анық. Қос қанаты сияқты еді. «Еркем отын жарып жіберші», «Еркем үйтіп жіберші», «Еркем бүйтіп жіберші» деп отыратын. Қос қанаты қырқылған адамдай енді бәріне өзі жүгіреді. Күйеуінен пайда жоқ. Жұмыс деп таңның атысы кетіп, күн ұясына қонғанда бір-ақ келеді. Қаптағы пияздың көктеп тұрғаны қашан. Ана азын-аулақ жерді аударып, тығып шығу керек. Оны аударатын баяғы Нүкетай болса, ол да жоқ. Ақыры жеңгесі күректі қолына өзі алған.

– Әй, Гүлім-ау, жер қазып, алтын көмейін деп жатсың ба? – Сырт жақтан сыңғырлай келген жиен абысынының даусына жалт қарады.

– Алтыным болса жерге көмбей, мойныма тағып алмаймын ба, жарқыратып. Сен де айтасың-ау. Ана пияз көктеп кетіпті соны тығып шықпасам. Бәрі Еркебаланың арқасы екен ғой. Жылда айтқызбай-ақ аударып, арық алып, дайындап беретін.

– Менің қайныма да биыл ақыл кірейін депті. Жер аударып, тірлік істеп жүр. – Көз тимесін.

– Нүкетайдың көлігін мініп, ақша тауып жүр ғой. Үйге үлкен ит әкеліп қойған. Бар тапқанын соның ішіне салады. И-и, айтпақшы жұмыс істегені бар болсын, үй маңының бәріне аскөк егіп тастағаны.

– Ойба-а-й, оны не істемек?

– Аскөк сатып, байымақ та. – Абысына сыңғырлай күлді.

– Байып кетіп, бізді менсінбей қалып жүрме.

Екі келіншек аңқылдай күліп алысты.

– Ақшасын жиып көлік алмақшы, – деді сосын. – Одан да қатын алмай ма? Біз бөлек шығатын.

– Арманына жетсін, – деді Гүлім риясыз көңілмен.

Түске дейін жер аударған Гүлімнің білегі талып, белі ауырып кетті.

– Үһ, құрысын! – деп қолындағы күрегін жерге шанши салды. Топырақ жұмсақ екен. Бос. Тіпті, үлпілдеп тұр. Ана жаздық алманың түбінен шыққан көшеттерді отырғызса, мына топырақта жақсы алатын шығар деп ойлады. Өз ойынан өзі қуанып кетті. Қаза бастады. Май топырақ тіпті оңай алынып жатыр. Әлден уақытта күрек әлденеге тиіп, кірш ете қалды. Күректі қайта сілтеп көрді. Күрек тағы қайтты. «Не екен?» деген оймен жалма-жан қаза бастады. Өзіне таныс шеге салатын темір жәшік көрінді. Сыртын тат басып үлгеріпті. Мықшыңдап жерден суырып алды. Сыртының топырағын тазалап, аузын ашты.

– Ойбай! – деді аша сала артына қарай шегініп. – Ойбай, ата! Ойбай!

Үйге қарай жүгірді. Келінінің даусынан шошыған Сәрсен шал сыртқа шықты.

– Ата! Бала... ана жақта...

– Өзіңді бас, келін, не болды?

– Ана жақта баласын көміп кетіпті!

– Астапыралла! Не дейді...

Сәрсен шал келінінің ізінен ерді. Темір жәшіктегі оралған ақты көргенде шынында да баланың мәйіті екен деп қалды.

Бірақ, мата бүлінбеген. Бала болса денесі бұзызылып, бүлінуі керек еді ғой. Әлде, жаңадан көмілген бе? Кім істеуі мүмкін? Бұлар қалай байқамаған?

Сан сұраққа шырмалып жәшікке қолын салды.

– Бисмиллиһир рахмани рахим...

Ұстап көрді. Бала емес, қап-қатты бірдеме. Жалма жан орауды аша бастады. Баяғы өзінің көк пакеті. Көзі жарқ етті.

– Ата! Ойбай, ата! Миллион!..

Келіні еснінен адасқандай.

– Тыс-с! – деді шал сұқ саусағын шошайтып.

– Ешкім естімесін, білмесін. Білсе бәле болар. Көм, қайта көміп таста. Бұл жерге ештеңе екпей-ақ қой.

– Мақұл, мақұл – дей берді келіні қолына қайта күрегін алып.

– Маған қара балам,– деді Сәрсен шал қазынаны қайта көміп болған соң. – Мына ақша жайлы сөз жарушы болма. Өткендегі жағдай қайта басымызға түсіп жүрмесін. Ана Шерман өткен жолы әкесінің көзін көргендігім үшін ғана кешті. Әйтпесе... Бұл бір жыл осында жатсын. Келесі жылы сендерге үй саламыз. Ел ақшаны қайдан алғанымызды білмеу керек.Оған дейін Нүкетай да келіп қалады. Үйің біткен соң, Нүкетайды аяқтандырып, сендерді бөлек шығарамын.

– Шіріп кетпей ма, ата?

– Шірімейді, балам. Немістің темір жәшігі аман болса, шірімейді.

«Үй салып, бөлек шығарамын» дегенге келіні қуанып, әлі күнге ешкімге тіс жарған емес. Үй жанына көмілген ақшадан үйіндегі баласының хабары жоқ болып шықты. «Нүкетайдің ісі-ау» деп ойлап қойды бәрі. «Жарты ақшаны бергісі келмеген ғой» деп ойлайды Сәрсен қарт. «Әй, сонда әкесін есінен таңдыруға қалай дәті барды, ә?» деп қояды іштей. «Өліп қалады-ау» деп қорықпады ма? Кей-кейде осыған басы жетпейді.

Содан бері Сәрсен шал күн ұзағы үй жанына орындық қойып отыруды әдетке айналдырған.

– Түске дейін күншуақ болған соң отырып ем, түскен кейін көлеңке болғасын отырмын, – дейді сұрағандарға.

Жиені Жанәділ болса нағашысынан сұрап алған Нүкетайдың көк қасқасын зырылдатып мініп жүр. Таңның ертесімен өзі еккен аскөкті бума-бума қып тиеп алып кетеді. Көтере өткізеді. Екі алақаны жап-жасыл болып, күнімен аскөк буған Салиқа қарындасы келеді анда-санда.

– Балаңның бизнесі қалай? – деп әзілдейді Сәрсен шал орнынан қозғалмаған күйі.

– Тапқанын ана дәу иттің ішіне салып жатыр ғой. Онысы да тоймайтын пәле екен, – деп күледі Салиқа. – Жиып көлік аламын дейді. Нүкетай келгенше көлігін алып алса, Нүкетайдың жигулиын қайтарып береді ғой, – дейді сосын. – Ағау,

осылай қашан да қанатыңмен демеп келе жатқаныңа рақмет, айналайын, – дейді ізінше кемсеңдеп.

Жанәділ болса кей-кейде күрекпен ұрып жәшігін тексеріп қояды. Орнында. Тағы сәл шыдаса көлік алуға болады дейді, өзіне өзі риза боп. Жұрт аскөк егіп көлік мінді деп таң қалар.

Сонда да туған нағашысын тақырға отырғызып кеткеніне қуыстанады. «Еңбек етіп тапқан ақшасын алғаным жоқ қой. Өкіметтің бергені, бел ауырмай келген ақшы. Оның үстіне оның балаларының жағдайы менен жақсы ғой. Онсыз да жартысын қайдағы бір Шерман жейтін еді. Одан да жиені жегені жақсы. Жиен емеспін бе дегенмен» деп ізінше өзін өзі ақтап алады.

Нүкетай үшін ғана күндер тым баяу өтіп жатыр. Тезірек үйіне қайтып қазынасын ашса екен. Жанәділ жайлы айтпас еді. Ағайын арасын араз етіп қайтеді. «Өзім істедім» дейді. «Шерманнан ақымды алдым» дейді. Эх, сол күндер ертерек келсе ғой.

Ал, Жанәділ болса осы ақшаның арқасында еңбек етуді үйреніпті. Бұрын тек ішуді ғана білетін. Салиқа апасының да уайымы сол еді. Енді міне, аузына алмайтын болыпты. Аскөк сатып біраз ақша жинаса, Нүкетайдың өзі-ақ Шерманға бермеген «долясының» азырағын жиеніне ұстатады. Көлігіне жетпеген жерін қосар.

Ал, Шерман да, одан жоғарыдағылар да Нүкетайдың бермеген бес жүз мыңынан кедейленіп қалмайды. Қаншама елдің ақысын жеп, қарғысын алып жатыр ғой. Сол да жетер...

Соңы....

Шымкент қаласы.

Ресейлік полицейлер қазақстандық қызды зорлады деп айыпталды

Қазақстан Республикасының Қазандағы бас консулдығы Ресейдің Свердлов облысы бойынша ІІМ басқармасына жазбаша сауал жолдады

Екатеринбург полицейлері қызметтік көлікте әйел зорлады деген күдікке ілінді. Олар ұсталған, деп хабарлады Ресейдің тергеу комитетінің өңірлік басқармасы.

"Қылмыс 2019 жылдың 18 тамызында түнде жасалған. Полиция қызметкерлеріне қатысты қылмыстық іс қозғалды", - делінген хабарламада.

Алдын ала дерек бойынша, бұдан бұрын ресейлік БАҚ хабарлағандай, қазақстандық қызды күдіктілер ұстап, полиция көлігіне отырғызады.

Қызметтік көлікте полицейлер "қасақана және алдын ала сыбайласып, қоқан-лоққы көрсетіп және жәбірленушінің бас бостандығын шектеп, қызды зорлаған және басқа да әрекеттерге барған".

Зорлады деген күдікке ілінген полицейлерді Свердлов облысы бойынша ІІМ бас басқармасының жеке қауіпсіздік басқармасы қызметкерлері ұстаған. Тергеушілер бұлтартпау шарасы ретінде соттан үш күдіктіні қамауға алуды сұрап отыр.

Қазақстан Республикасының Қазандағы бас консулдығы Ресейдің Свердлов облысы бойынша ІІМ басқармасына осы қылмысқа қатысты ақпарат беруді өтініп, жазбаша сауал жолдады, деп хабарлады Қазақстан СІМ-нің ресми өкілі Айбек Смадияров.

"Консулдықтан зардап шегушінің өзі көмек сұрамаған. Сол себепті Қазақстан азаматы ма, жоқ па, әлі нақты растай алмай отырмыз", - деп атап өтті ол.

 

Бұған дейін Ресейдің ІІМ-нің ресми өкілі Ирина Волк хабарлағандай, Ресейдің ІІМ бас жеке қауіпсіздік басқармасының қызметкерлері полицейлердің қызды зорлауы туралы деректі тексеру үшін Свердлов облысына жіберілді.

Дереккөз :Sputniknews.kz

Үйлену тойындағы жарылыстан 72 адам ажал құшты

 
17 тамыз сенбі күні Ауғанстан астанасында болған үйлену тойында жарылыс болды.


Жарылыс кезінде той өтіп жатқан ғимаратта ондаған адам болған. Көргендердің сөздеріне қарағанда, оқиға болған жерде қанға бөккен ондаған адамның денесі жатқан.

Ауғанстан ІІМ баспасөз қызметі жарылысты террорист жанкештінің жасағанын мәлімдеді. Жарылыс қаза тапқандар мен зардап шеккендер саны артуда.  "Кабулдағы шахра Дубай той залында болған жарылыстан қаза тапқандар саны 72-ге жетті. 187 адам зардап шекті", - деп жазды дереккөз Twitter.com. 

Израиль премьерінің әйелі Киев әуежайында ұсынылған нанды жерге тастай салды

Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяхудың әйелі Сара Нетаньяху Киевте сыйлы қонақтарды қарсы алу салтанатында оғаш әрекет көрсетті.

Ұшақ трапында отбасын украиналық ұлттық киім киген қыздар қарсы алып, қонақтарға нан мен тұздан ауыз тиюді ұсынды. Нетаньяху нанның бір бөлігін үзіп, тұзға батырып ауыз тиеді. Содан кейін әйеліне ұсынады. Алайда, премьердің жұбайы нанға қарап, оны жерге лақтыра салады.

Израиль БАҚ-тарының хабарлауынша, Сара Нетаньяху Киевке бара жатқан сапарында ұшақта кикілжің шығарып, лайнер командирінің лайықты түрде сәлем бермегеніне ренжіген.

Сара Нетаньяху дереу орнынан атып тұрып, ұшқыштар кабинасына бет алған. Алайда оны кабинаға өткізбеген, осы кезде премьердің жұбайы тағы да ашуланған. Нәтижесінде кеме командирі борттағы Нетаньяхуды Киевке қонғанға дейін 45 минут бұрын қайта қарсы алған.

«Шын мәнінде, кеме командирі Сара Нетаньяхуды қарсы алды, бірақ ол оны естімей қалды, бұл осындай оқиғаға әкеп соқты. Үкімет басшысы мен оның жұбайы Сара Нетаньяхуға сәтті сапар тілейміз», — деп атап өтті басылым.

 


Дереккөз: kaz.365info.kz

Қазақстанда жүргізуші куәлігін алуға қатысты жаңа өзгерістер күшіне енді

Қазақстанда жүргізуші куәлігін алу тәртібі жеңілдеді, деп хабарлайды Sputniknews.kz"Азаматтарға арналған үкіметтің" баспасөз қызметіне сілтеме жасап.

Баспасөз қызметінің ақпаратынша, жүргізуші куәлігін алу кезінде талап етілетін 083 үлгісіндегі медициналық анықтамаға өзгерістер енгізілген.

Енді қазақстандық жүргізушілер бұрынғыдай жеті дәрігерге емес, 4 дәрігерге қаралады. Яғни, жүргізуші куәлігін алу үшін терапевт, окулист, оториноларинголог, психиатр-наркологтың тексерісінен өту жеткілікті.

 

"Сондай-ақ қан, дәрет талдамасы, флюрография, психоактивті заттарды қабылдау бойынша зертханалық анализдерді тапсыру қажет емес", - делінген хабарламада.

 

Бұдан бөлек психиатриялық-наркологиялық диспансерден анықтама алу тәртібі де жеңілдеді.

 

Енді терапевт барлық мәліметті "Диспансерлік науқастардың электронды тізімі" ақпарат жүйесінен қарап, тиісті анықтаманы береді.

 

Медициналық анықтама қай кезде талап етіледі

 

Жүргізуші куәлігін алғаш рет рәсімдегенде;

 

Жүргізуші куәлігінің мерзімі өтіп кеткенде;

 

Жүргізуші куәлігінен айырылғандар құжатты қайта рәсімдегенде.

 

 

Жас лейтенанттар мен сержанттар Қарулы күштердің қатарын толықтырды

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының қарамағына келген 2019 жылғы әскери оқу орнының 120-дан астам офицерлері мен кадеттері лауазымға тағайындалар алдындағы жиындарын өтуде.

 Қазақстандық және шетелдік жоғары әскери оқу орындары мен Қорғаныс Министрлігінің Кадет Корпусын аяқтаған биылғы түлектер «Батыс» өңірілік қолбасшылығына жетіп, Ақтау қаласында алғашқы оқу жиындарынан өтуде.

Он күндік жиынның барысында жас әскери қызметшілермен жауынгерлік даярлықтың негізгі пәндері бойынша сабақтар, әскери техника мен қару-жарақты қолдану, жеке құраммен жұмыс жасауды ұйымдастыру бойынша тренингтер өтуде.

Жиынның басты мақсаты – олардың оқу орнынан әскери бөлімге келгендегі адаптациясын жеңілдету, лауазымын қабылдар алдындағы керек кеңестерді беру, тәрбие жұмысы мен жеке құрамды оқыту барысындағы ерекшеліктерді түсіндіру болып табылады. Биылғы жылы «Батыс» өңірлік қолбасшылығына 60-тан астам жас офицерлер мен 70-ке жуық жас сержанттар келіп қосылды, олар Ақтау, Ақтөбе және Атырау гарнизондарындағы әскери бөлімдері бойынша жолдама алды.

Сонымен қоса, жиын барысында жас офицерлер мен сержанттар Қарулы күштердің ардагерлерімен, әскери қызметшілердің отбасыларымен жұмысты ұйымдастыру қызметі өкілдерімен кездесіп, бата-кеңестерін алды. Отырыс соңында Құрлық Әскерлерінің Әскери институтының 2018 жылғы үздік түлегі лейтенант Олжас Қуандықовтың бір жыл ішінде ереңбей еңбек жасап, аз уақытта қатарынан бірінші болып рота командирі дәрежесіне жету жолындағы құпияларымен бөлісті.

Жиын қортынды бойынша үздіктердің қатарында лейтенант Жұмағазиев Ердос (30238 әскери бөлімі, Актобе қ.) және лейтенант Ғалымзат Нұрислам (99116 әскери бөлімі, Бейнеу ауылы) көрінді. Шоқан Уалиханов атындағы Кадет Корпусының түлектері арасынан кіші сержант Әділет Серікбаев (41433 әскери бөлімі, Атырау қ.) көзге

түсті. Олар тактикалық, дене және атыс дайындығынан жақсы нәтижелер көрсете білді. Сонымен қоса, жас офицерлердің арасында Қытай Халық Республикасында оқып келген түлектер де болды, жақын арада Түркиядағы «Гүлхане» Әскери-медициналық Академияда оқыған медицина қызметінің лейтенанттары келуі тиісті.

«Бірнеше жылдан бері жас офицерлер мен сержанттардың жиының өткізіп келемін. Оның барысында жыл сайын жас офицерлердің теориялық дайындығының және кәсіби әзірлігінің артып жатқан тенденциясын бақылаудамын. Бұл өз кезегінде әскери кадрларды дайындау кезіндеге тиянақтылық пен жауапкершіліктің бар екенің, жеке құрамның әскери өмірге толық дайын командирлердің қолына тапсырылып жатқанын білдіреді», - дейді «Батыс» өңірлік қолбасшылығын әскерлері қолбасшысының орынбасары тәрбие және идеологиялық жұмыстары жөніндегі орынбасары полковник Серик Сейітбаев.

Жиынның аяқталуымен жас офицерлер мен сержанттар алғаш лауазымдарына тағайындалып,өз міндеттерін орындауға кіріседі.

 

«Батыс» өңірлік қолбасшылығы Басқармасының

баспасөз қызметі

капитан Рустем Игисинов