«Мен және менің әлемім» психологиялық – танымдық сағаты болып өтті

Қазіргі таңда барлық әлем жұртшылығының назарын аударып отырған мәселе балалардың жеке сұраныстары мен ерекшеліктеріне ортаның қатысуымен, білім беру үрдісіне толық қосуды қарастыратын - инклюзивті білім беру.Бүгінде инклюзивті білі беру саласына мемлекет пен Үкіметтік емес ұйымдар баса назар аударып отыр.

«Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» Жолдауында (02.09.2019 ж.) Президент Қ.Тоқаев ерекше қажеттіліктері бар адамдар үшін инклюзивті қоғам құру қажеттігін атап өтті.

Академик Ә.Қуатбеков атындағы Халықтар достығы университеті мүгедектігі бар адамдарға бей-жай қарамайды. Осы ретте Гуманитарлы – педагокалық факультетінің 1 курс студенттерін бейімдеу жоспарына сәйкес және инклюзивті білім беру бағдарламасын жүзеге асыру аясында, педагогика және психология кафедрасы ағымдағы жылдың 8 қараша күні психологиялық – танымдық сағат ұйымдастырды.

Аталмыш танымдық сағатты осы униврситеттің Гуманитарлы – педагогикалық факультеті, дефектология мамандығының 4 – курс студенті Топанбай Мейірхан жүргізді. Инклюзивті білім беру бағдарламасын жүзеге асыру бойынша оқу орны арнайы жоспар құрып, жүйелі жұмыс атқарып келеді.

Аудармашы, ақын Мейірхан Мейрамбекұлы модератор болған танымдық сағаттың бағдарламасы - Әлемге көзқарас. Қабылдау.Түсіну.Мүмкіндігі шектеулі жандардың білім алуға икемділігін арттыру және оны дамыту.Дағды. Мақсат.Жігер. Рух. Жетістік сынды тақырыптарды қамтыды.

 

Академик Ә.Қуатбеков атындағы Халықтар достығы университеті

Әйелімен ұрсысқан ер адам белгісіз жағдайда көз жұмды

Ресейдегі Ленининград облысының Бор елді мекенінде ер адам полиция бөлімшесінде көз жұмды.

Ер адамның туысының айтуынша, 36 жастағы Тимур Хинчагов дүкенде әйелімен сөзге келіп қалған. Мұны естіген дүкен қызметкерлері полиция шақырыпты.

Бұдан соң ер адам полиция бөлімшесіне жеткізілді. Келесі күні Хинчагов жансақтау бөліміне түсті. Дәрігерлер оның жағдайы ауыр екенін айтқан.

Жарақат салдарынан миы қатты зақымданған. "Полиция бұл фактіні мойындамай отыр. Дәрігердің сөзін жоққа шығарды", - деді ер адамның туысы. Олар ер адамның өзі басын қабырғаға соққанын айтады. Алайда видеоны тергеу аяқталғанға дейін марқұмның туыстарына көрсетпей отыр. Хинчаговтың өлімінен кейін Ресейдің қылмыстық кодексінің 111-бабы 4-бөлігіне ("адам денсаулығына қасақана ауыр зақым келтіру, адам өлімі") сәйкес қылмыстық іс қозғалған. 

Дереккөз: sputniknews.kz

Байғыз жылаған түн

Заман Төлеуов

(әңгіме)

Үлкені де биттейі де қым-қуыт құжынаған, кейбірінің үсті-бастары жүн-жүн, әлдебер сұрықсыз мақұлықты елестетін, шын-шайтанға шатысы бар – жындыкөбелектер әпсәтте, онсыз да сатала-сатала шамдалды қоршап алды.

 

– Әкесінің бастары қалған ба жарықта? Сөндірші!

 

– Кішкене кітап оқиын деп ем…

 

– Күндіз оқисың. Күнің өтіп бара ма?

 

– Неге олай дедіңіз, әке?

 

– Бұйыртса, талай ертең бар шығар, балам…

 

Аядай бөлме күндізгі аптаптан соң біраз уақыт тұншықтыра қапырық тартып, тіпті кейде, таң атқанша есігі айқара ашық тұрады. Ұры-қары, бұзықтардан жасқанатындай бұл екеуінде көрнеу дүние де жоқ-тын. Үйшіктің төрінде әкенің темір төсегі, оның аяғын ала баласының шиқылдағы көлденең кіріккен. Қалған жихазы: дастарқаны жырым-жырым қалақтай стөл мен қолдан жасалған қос тәбіреткі. Үш құдықты пештің қазандығы бетіне ескі газет төселіп, азын-аулақ ыдыс-аяқтары жиналыпты. Бұлардың беттеріне қан жүгіретін күн – әр айдың басы. Сол кезде қария мандымсыз зейнетақысын алады. Киім-кешек, өзе кәкүр-шүкірге шығындамаса, екі басқа там-тұмдап бір айға жетерлік қаражат. Бәр өкініштісі баладан қайран болмай тұр. Күні кеше ғана қатарының алды болған, ертеңіне сенімді жігіттің аяқ-асты маңдайындағы бағы өшіп, сор жағылады деп кім ойлаған…

 

Қораздардың алғашқы айғайы мен өріске бет алған сауын малдың тұяқ сартылы, оларды қақпайлаған иелерінің боқтық аралас қаңқылы, енелерінен қалып бара жатқан бұзаулардың үздіккен мөңіресі жаңа таңның келгенін аңғартады. Сол таңға жеткенше әке мен бала талай рет оянып, сан мәрте түзге шығады. Іргедегі ағаштың басынан тұла-бойды түршіктіре сұңқылдаған байғыздың жылауын жамандыққа жорып, онсыз да жетіспеген тағдырларын қорығандай ұлы сыртқа шығып, құсты үркітеді. Соның ара-арасында екеуара күңгірлесіп, біраз әңгіме шерткен болады. Тәп-тәуір басталған шүйірке соңы әмісе көңілсіз күрсінге ұласып, екеуі екі жаққа теріс қарайды. Бұлар қандай ғажап әңгіме бастағанымен оның сұрықсыз ақыры – біреудің тауық қора секілді жалғыз бөлмелі ас үйін паналап жатқан екеуін, жазбай іздеп табады.

 

– Әке, осы екеумізге қарағанда төбенің үстінде жатқан шешем мен

 

келініңіз бақытты ма деймін? Он екі де бір гүлі ашылмаған немереңіз де бұл жалғанның бейнетінен ерте құтылды ғой!

 

– Жоқтан өзгені айтпа! Бәрі өтпелі… Біз не көрмедік?! Өлгендерге

 

ілеспей, осы күнге де жеттік…

 

– Осыны да бақыт деп жатырсыз ба? Көз алдыңызда қанша қымбат

 

адамдарды жоғалттыңыз. «Айырылып қалдық!» деп неше қабат боздадыңыз! Бізді жаратқан Құдай болса, ол неге мейірімсіз осынша?! Әке, түсінбеймін, көргеніңіз көп қой, түсіндірші!..

 

– Күпір сөзді аузыңа алма! Мен қайдан білейін… Жаратты екен, жүру

 

керек кесікті уақытың біткенше!..

 

– Кейде, ана кішкентайымды аяп кетем! Сосын ештеңені түсініп

 

үлгермей жатып, кетіп қалғанына жұбанам… Бір елдің бізге тұрпайы саналатын салты бар екен. Бала дүниеге келгенде олар аңырап тұрып жылайтын көрінеді. «Мына жалғанға тағы бір бейбақ келді, өле-өлгенше бейнет шегуге!» деп, ал қайтыс болғанда «Бейнеттен құтылды, бейбақ!» деп қуанып, той жасайды-мыс.

 

– Оттайды екенсің, сенде? Өлгенге той жасағанды қайдан көрдің?

 

– Рас айтам, әке!

 

– !!!…???

 

Біраздан соң үлкен кісінің алыстан үдеген қорылы басталды. Таң әбден

 

атты. Бөлме іші әлі қоңыр салқын. Неше қауым ел мекендейтін көлемді ауыл күнделікті тынысын қайта бастап кетті. Ертеңінен үміті барлар тырбанып, тірліктеріне кірісті. Біреуі қария, бірі мүгедек мына екеуінің көкейін жеген ойлар олардың қаперіне де келмейді. Бұл екеуінің бастарына түскен қайғы оларды әмісе орағытып өтетіндей және ел қатарынан қалғандығы олардың маңдайына жазылған жазу. Мына көз алдыдағы қоғам мен бұл екеуінің арасын бөтендеткен бір жатбауыр шымылдық тартылғандай. Бір кезде ара-жігі ажырамастай болған ағайын-жұрағаттық қимастықтары майы таусылған шырақтай түтіндеп, қоңырсып барады…

 

Егер көліктегі кішкентай ұлдың дәретке отырам деп жыламсырай өтінгеніне құлақ асса, егер өзінің де неше қабат сыртқа шыққысы келгенін елесе, егер іштегі періште үнге әмісе құлақ асып, сайтандай азғырған қыңырлықты жеңе білсе – бәрі өзгеше болар ма еді… Қас-қағым сәтті қимай, аузын арандай ашқан ажалдың құрсағына сүңгіді де кетті. Екі жақтан да шығын болды. Ана көлік те ұзақ жолдан келе жатқан тәрізді. Оның жүргізушісі де қас-қағым алтын уақытын жол-жөнекей көз іліп алуға қимаған біреу болды. Қарсы бағытқа ойдаң етіп шықты да мәңгілік тосқауылға кеп соғылды…

 

«Жолды көтере алмаймын» деп үйінде қалған осы қария мен мылжа-мылжасы шықса да жаны қалған оның жалғыз ұлы ғана тірі қалды. Қария ұлдың денсаулығы үшін үйлерін сатып, көрші ауылға қоныс аударған-ды. Басты себеп, іргедегі төбе есік алдынан да терезеден де мен мұндалап, жандарын ауыртты. Зират басына күн құрғатпай барып, білген дұғаларын қанша оқыса да олар жақтан еш хабар болмады. Қос балдаққа артылып, таңбозынан кеткен ұлды мелшиіп мола басында отырған жерінен әкесі сан қабат: «Өлгенмен бірге өлу жоқ! Бұ не сұмдық!?» деп ұрсып, әрең әкелген-ді.

 

Сынған сүйектері мен жыртылған еттері қайта бітті. Бірақ ол кеудесін көтере алмады. Іштің соноу бір түкпірінде қоздаған уытты от – оны тереңнен үгітіп, күлге айналдырып жатқандай. Екі көзі іркілдеген жасқа толады да тұрады. Құдай алдында олардың өмірін алған әзірейіл өзі деп санады. Оның басты жегісі – осы айыптау еді. Бұдан кейін ол үшін – тағы бір таңды күту, маңызынан айырылды. Жас организмі құлшынып, қайта қалпына келуге тырысса – көкірек толы күйік қап-қара ыстай өзегін бітеп барады.

 

Қария ұлының көпе-көрнеу өлімге мойынсұнғанын анық байқады. Бүгінгінің адамдары неге осынша боркемік болды екен деп те қайран қалды. Өзі неден өтпеді… Қаншама ажалды бетпе-бет көріп, қаншама жанды сол ажалдың алғанын көрді. Ұлы рас айтады. «Айырылып қалдық!» деп қаншама рет қара жерді төбеледі. Бірақ, әлі тірі келеді. Яғни, соңғы сәті келген жоқ. Апырау, егер мына ұлдан айырылып қалса да қария ажал келмейінше жүре бермек пе?!. Қария таңның тәтті ұйқысында алаңсыз жатыр.

 

Ұлы ауыл сыртындағы өзінің жантуыстары тыншыған сол бір төбені аңсайды. Жүрек дауаламайтын кедергіден өтіп кеткен төбе үстіндегілерге қызығады. Бұл жарықты қанша шарласа да оларды енді қайтып таба алмайтынын түйсінген кезде шексіздіктен де терең құлазуға құлдырап, соларға жақындай түсетіндей. Өміріндегі ең қымбат адамдарымен тек қалың қайғының жетегіне ерсе ғана жолыға алатын тәрізді. Ол өзінің өзге бір кеңістікке ауып бара жатқанын іштей аңғарады. Бұрынғы құндылықтар өзгерді. Тіпті, мына жалғанның бірде-бір бағалысы бұны енді еліте алмас. Оның басты өкініші: осы дүниеге келгені және осы дүниеде жүрексүйді жандарға ұшырасып, енді олармен ешқашан қауыша алмайтын хәлге душар болғаны. Бұндай әділетсіздікті ол күтпеп еді. Өз басына осындай түсер деп ойламады. Өзгенің қайғысы өзгенікі. Оны бөлісу мүмкін емес. Ол қалай сүйе алса, соншалықты қайғыра алатынына таң қалды… Егер Жаратушының бары рас болса, оның алдына барған кезде қасқая қарай алатынына күмәнсіз болды. Егер осы қалаулы жандары о дүниеден де табылмаса, онда оны да тәрік етуден тайынбастай сезінді. Бір көрініп, мәңгі көз жаздыратын не деген қатігез жалған?!

 

Байғыз соңғы рет шақырды да үні өшті.

 

blog.madeniportal.kz

Сол бір күн есіме түскен сәтте...

Мен ауылдың қызы едім. Мектепте оқып жүрген кезімнен аздап тұйықтау болып өстім. Көшеге шығып, би кештеріне баруды да әдетке айналдырмағанмын. Құрбыларым түннің ортасына дейін қыдырып жүргенде мен үйдегі шаруалармен болып, ұйқыға кететінмін. Бірақ...

 

Сол бір күн есіме түскен сәтте кеудеме ащы өкініш тығылып, жүрегім қан жылағандай болады. Бір күні әдеттегідей үйде отырғанмын.

Қояр да қоймай жалынып шақырып алған соң құрбымның үйіне бардым. Ол менен бірер жас үлкендігі бар еді. Барсам, бет аузы қожыр-қожыр жасы отыздан асып кеткен дәу жігіт үйінде отыр. Құрбым үстелдің үстін жайнатып жіберіпті. Жайшылықта көрінбейтін тәтті-дәмді мен коньяктар үстел үстінде самсап тұр. Аузым ашылып қалды. Сол үйде отырып, біраз әңгімелестік. Сосын олар мені күштегендей болып коньяк ішкізді. Ақыры аз-маз масайып қалған мені құрбым әлгі дәу жігітке шығарып беріпті. Сөйтсем, мен сорлыны сол жігітке берудің амалын осылай тапқан сияқты.

 

Дәл осы күннен бастап мойныма ілінген қыл арқанға байланып кете бардым. Өйткені, біздің түсінікте бір кеткен соң қайта оралу деген түсінік жоқ еді. Алдыма тасталған ақ орамал мен есіктің алдына жатып алған кейуанадан аттап кете алмай қожыр бет дәудің әйелі атандым. Одан кейінгі өмірім кәдімгі жабайы тірлікке бет алды. Күйеуім нағыз есерсоқтың өзі болып шықты. Күн сайын ішімдік ішіп таяқтың астына алады. Кей кездері жайдан-жай сылтау тауып ұрып алатынды шығарды. Бірақ соның бәріне көніп, ата-анамның алдына баруды ар санап келдім. Таяқ жегенімді айтып көмек сұрайтын жан да жоқ. Өйткені сыртқы әлеммен еш байланыссыз таудың басында шошайып жалғыз түтін тұрамыз. Күндіз үй тірлігімен айналысып, кешке сиыр сауып, түнде қой күзететін болдым.

 

Ақыры аяғым ауырлап, бірінен соң бірі үш бала көтердім. Бірақ бала болса да күйеуім ішуін тоқтатпады. Тіпті, барған сайын үдете түсті. Бала-шағамның көзінше ұрып көк-ала қойдай етіп сабап алатын. Ал кейін арақ үшін үйді тастап жұмалап ат ізін салмай кететінді шығарды. Айдалада жалғыздан-жалғыз қорқып отыратын болдым. Отар-отар қой мен сиырлар, үйдің бар тірлігі менің мойныма артылды. Көнбістігімді қазір ойласам қаным басыма шабады. Күн артынан күн, ай-артынан ай сөйтіп жылжып өте берді. Күйеуім әбден арақтың соңына түсіп тіпті мүлде арақсыз тұра алмайтын күйге жетті.

 

Бір күні біздің үйге күйеуімнің жолдасы келіп, екеуі отырып, бірге арақ ішті. Түннің бір уағына дейін отырдық. Күйеуімнің жолдасы маған тиісе бастады. Ал арақтың буына беріліп, көз алды қарауытқан күйеуімнің онымен жұмысы жоқ. Алғашқы кездері қарсыласып бақтым. Дегенмен, жалғыз басты жаңағы жігіт торуылдауын қоймады. Тіпті, күйеуімнен гөрі жаңағы күйеуімнің жолдасын жиі көретін болдым. Күн аралатпай жетіп келіп тұрады. Сөйтіп біртіндеп бір-бірімізге бауыр басып кеттік. Ақыры бірнеше айдан кейін менің сол жігіттен аяғым ауырлап қалды. Алдырып тастауға қимай жүргенде бұл істі күйеуім де естіп қалған. Бұрынғы-бұрынғы ма? Таяқтың астына күнде алатынды шығарды. Әбден зықым шығып төрт баламен не істерімді білмей дал болдым.

 

Күйеуім қазір сау адам емес. Әбден тістері мүжіліп, қартайып, айықпайтын ауруға тап болған. Үйдің шаруасы мен малға қарайтын да өзім болдым. Содан қаным әбден қарайғандықтан анаммен ақылдасып, үлкендерін анама қалдырып, кішкентайыммен қалаға кеткенді жөн санадым. Күйеуіммен кеш болса да ажырасуды жөн деп таптым. Бұдан басқа менде амал да қалмаған. Қазір құрбымның тар пәтерінде бірге тұрып жатырмын. Күнде екеуміз интернет ақтарамыз. Ол маған компьютер тілін үйренсең жұмысқа тұрғызам сені деп уәде беріп отыр. Қазір әр жерге барып жұмыс іздеп жүрмін. Бірақ, мектептен кейін жоғары оқу орнын аяқтамаған жұмыс тәжірибесі жоқ адамды қайтсін. Жұмыс таба алар емеспін. Қанша жақын болғанмен біреуге масыл болғанымды ойлап жүрегім қан жылайды. Енді не істесем деген мазасыз ойлардан түні бойы жастығым жасқа шыланады. Бірақ мұны тірі жан біліп жүрген жоқ. Баланы да бала-бақшаға беру аса қиынға түсті. Тиын-тебен бермесе, не болмаса тамыр-таныс болмаса балабақшаға берудің өзі қиын екен.

 

Жағдайым осындай болды. Құрметті оқырман не істеуім керек. Қандай ақыл қосар едіңіздер? Менің әбден басым қатып кетті. Басым ауған жаққа кетіп қалғым келеді. Әттең балаларымды қайтемін?!.



Айкүміс

 

 

alashainasy.kz/

Иттер жаңа туған нәрестені тірідей талап өлтірген

Тайваньда жантүршігерлік жағдай болды.  

Мемлекеттік Гаосюн қаласында иттер жаңа туған нәрестені тірідей талап, жеп қойған. 8 қазанда Тайваньда 19 жастағы қыз босанған. Арада бірнеше сағат өткеннен кейін жас ана нәрестенің 28 жастағы әкесімен бірге велосипедке отырып, баланы айдалаға алып барыпты.

Олар баланы пластик пакетке салып, далаға лақтырып, қашып кеткен. Қыздың психикалық ауытқуы болған екен. Сондықтан ол әлеуметтік мәселелер бюросының бақылауында болған. Бюро қызметкерлері полицияға қыздың жоғалып кеткені туралы хабарлапты.

Тәртіп сақшылары қызды іздестіріп, оны интернет-кафелердің бірінен тапты.

Анықталғандай, ол жігітімен бірге туыстарынан және полицейлерден жасырынып, сол жерде бір ай тұрған.  Жас ана перзентін туылған күні-ақ лақтырып тастағанын айтыпты. Оның мұндай жауабынан кейін полицейлер ата-анасы баланы тастап кеткен жерге аттанған. Алайда тәртіп сақшылары шөптің арасында жатқан нәрестенің сүйектерін тапты. 

Полиция мәліметінше, нәрестені жабаы иттер тірідей жеп қойған. Жаңа туған перзентін лақтырып тастаған қатыгез ата-ананың қандай жазаға тартылуы мүмкін екені хабарланбады.  

Дереккөз: Stan.kz/

Әл үстінде жатқан науқас күтпеген қадамға барды

33 жастағы ер адам шілде айында өзін жайсыз сезінген.

Қыркүйекте өзінің айықпас дертке шалдыққанын білді. Ұлыбританияның Нортгемптон қаласында әл үстінде жатқан науқас ауруханада үйлену тойын жасады. Шілде айында 33 жастағы Гэри Смарттың денсаулығының сыр бере бастаған. Оның кеуде қуысы ауыра бастапты. 


Дұрыс ұйықтай алмай, жүдеп кеткен. Қыркүйек айының соңында дәрігерлер оған өкпе қатерлі ісігінің асқынған түрі деген диагноз қойған. Мамандар оның өмір сүруіне бірнеше күн қалғанын айтыпты, деп жазады sputniknews.kz .

Осыдан соң, Гэри Смарт бұл өмірден неке қимай кеткісі келмейтінін айтқан. Сондықтан айықпас дертке шалдыққан науқастың үйлену тойы ауруханада өтіпті. Оның жанында туыстары мен жақындары болған. Шіркеу қызметкері Гэри мен 31 жастағы Лаураның некесін қиған. "Ол маған үйлену антын беріп, саусағыма жүзік тақты. Сосын екеуміз бірге фильм көрдік. Ол көліктерге қатты қызығатын", - дейді Лаура. Сегіз сағаттан соң, Гэри Смарт қайтыс болды.