el24.kz Қазақстанда зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын пайдалануға мүмкіндік беретін жеткілікті шекке қатысты жаңа өзгерістер қарастырылып жатыр. Бұл мәселе соңғы уақытта қоғамда кең талқыланып, мемлекеттік деңгейде қайта қаралу үстінде.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев үкімет отырысынан кейінгі брифингте бұл бағыттағы жұмыс жалғасып жатқанын мәлімдеді. Оның айтуынша, қазіргі есептеу әдістемесін жаңарту бойынша бірнеше нұсқа ұсынылған және келісу кезеңі әлі аяқталған жоқ.

Бұған дейін жеткілікті шек ең төменгі жалақы, базалық зейнетақы, күнкөріс деңгейі сияқты әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштер негізінде есептеліп келген. Осы жүйе аясында азаматтар өз жинақтарының белгілі бір бөлігін тұрғын үй сатып алу, емделу немесе қаржылық қажеттіліктерге пайдаланып келген.

Алайда соңғы жылдары бұл тетікке сұраныс артып, зейнетақы қорынан алынған қаражат көлемі айтарлықтай өскені айтылуда. Ресми деректерге сәйкес, бірнеше жыл ішінде триллиондаған теңге көлеміндегі қаражат азаматтардың жеке мақсаттарына жұмсалған.

Осы жағдайды ескере отырып, мемлекеттік органдар есептеу тәсілін түбегейлі жаңартуды ұсынып отыр. Жаңа модель – актуарлық тәсілге негізделуі мүмкін. Бұл әдіс тек ағымдағы әлеуметтік көрсеткіштерді емес, сонымен қатар адамның жасын, өмір сүру ұзақтығын, инвестициялық табыстылықты және демографиялық өзгерістерді де есепке алады.

Мамандардың пікірінше, мұндай тәсіл зейнетақы жүйесінің ұзақ мерзімді тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді. Яғни, азаматтар бүгінгі қажеттіліктер үшін қаражатты ерте шешіп алған жағдайда, болашақтағы зейнетақы көлемінің төмендеп кету қаупі азаяды.

Министрлік өкілдері қаулы жобасы бірнеше рет қайта қаралғанын, қазір түрлі мемлекеттік органдардан ұсыныстар жиналып жатқанын айтады. Барлық есептеу әдістері сараптамадан өткеннен кейін бір нұсқа таңдалып, ресми бекітуге жіберілмек.

Сала мамандарының айтуынша, жеткілікті шек қайта қаралса, бұл азаматтардың зейнетақы жинақтарын пайдалану мүмкіндігіне де әсер етуі ықтимал. Сондықтан жаңа жүйенің енгізілуі әлеуметтік теңгерім мен қаржылық тұрақтылық арасындағы тепе-теңдікті сақтауға бағытталмақ.

Қорытынды шешім алдағы айларда белгілі болуы мүмкін. Егер жаңа әдістеме қабылданса, зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын алу тәртібі айтарлықтай өзгеруі ықтимал.