el24.kz Қазақстанда қылмыстық және әкімшілік амнистия туралы жаңа заң жобасы Мәжілісте бірінші оқылымда қаралды. Құжат аясында бірқатар сотталған азаматтарды жауапкершіліктен босату, айыппұлдарды есептен шығару және жаза мерзімдерін қысқарту ұсынылып отыр. Заң жобасы қоғамда қызу талқыланып, әсіресе экс-министр Қуандық Бишімбаев ісіне қатысты сұрақтар қайта көтеріле бастады.

Заң жобасын Мәжіліс депутаты Снежанна Имашева таныстырды. Оның айтуынша, амнистия негізінен қылмыстық теріс қылықтар мен ауырлығы жеңіл және орташа қылмыстарға қатысты қолданылады. Егер келтірілген залал болмаса немесе толық өтелсе, мұндай істер бойынша адамдар қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін.

Сонымен қатар заң жобасында ауыр және аса ауыр қылмыстар бойынша да белгілі бір жеңілдіктер қарастырылған. Атап айтқанда, сот белгілеген материалдық шығын толық өтелген жағдайда сотталған адамның жаза мерзімін қысқарту мүмкіндігі қарастырылып отыр. Алайда бұл автоматты түрде жүзеге аспайды — соңғы шешімді сот қабылдайды.

Осы тұста қоғам назарын қайта аудартқан іс — Қуандық Бишімбаев пен марқұм Салтанат Нүкенова ісі болды. Бишімбаев жұбайын аса қатыгездікпен өлтіргені үшін сотталған еді.

2024 жылдың қыркүйегінде сот оны Нүкенованың отбасына 16,8 миллион теңге көлемінде өтемақы төлеуге міндеттеген. Кейін марқұмның ата-анасы бұл өтемақыны өндіріп алудан бас тартқаны белгілі болды. Ал Салтанаттың ағасы Айтбек Амангелді моральдық шығын ретінде 1,5 миллиард теңге талап етіп, апелляциялық шағым түсірген. Алайда сот бастапқы шешімді өзгеріссіз қалдырды.

Сарапшылардың пікірінше, егер амнистия туралы заң қазіргі нұсқасында қабылданса және сот белгілеген барлық талаптар толық орындалса, теориялық тұрғыда Бишімбаев та жаза мерзімін қысқарту туралы өтініш бере алады. Бірақ бұл оның жазадан босатылады дегенді білдірмейді. Әрбір жағдайда сот жеке шешім қабылдайды және қылмыстың ауырлығы, қоғамдық резонанс, жәбірленуші тараптың ұстанымы секілді факторлар ескеріледі.

Әзірге заң жобасы тек бірінші оқылымда мақұлданған. Құжат алдағы уақытта әлі де талқыланып, өзгерістер енгізілуі мүмкін. Сондықтан амнистияның нақты кімдерге және қандай көлемде қолданылатыны заң толық қабылданғаннан кейін белгілі болады.