Алматыдағы жантүршігерлік жол апаты: үш адамның өліміне себепкер болған Александр Пак 10 жылға сотталды

 

  el24.kz Алматы қаласында үш адамның өмірін қиған резонансты жол-көлік оқиғасына қатысты сот үкімі шықты. Қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сот Александр Пакты кінәлі деп танып, 10 жылға бас бостандығынан айырды.

Сот мәліметінше, 33 жастағы Александр Пак Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 345-1-бабының 4-бөлігі бойынша – алкогольдік масаң күйде көлік жүргізіп, жол қозғалысы ережелерін бұзу салдарынан абайсызда екі немесе одан да көп адамның өліміне себеп болғаны үшін жауапқа тартылған.

Сот үкіміне сәйкес, ол жазасын ең төменгі қауіпсіздік мекемесінде өтейді. Сонымен қатар сотталушы өмір бойына көлік құралдарын басқару құқығынан айырылды.

Сот барысында жол апатының мән-жайы жан-жақты зерттелді. Судья Еркін Майшиновтың айтуынша, ұсынылған дәлелдер Zeekr автокөлігінің жоғары жылдамдықпен қозғалғанын және қарсы бағыттағы жолаққа шығып кеткенін растаған. Нәтижесінде бетпе-бет соқтығысу орын алып, үш адам қаза тапқан.

«Сотта ұсынылған дәлелдердің шынайылығына күмән келтіруге негіз жоқ. Сотталушының кінәсі толық дәлелденді. Жаза тағайындау кезінде жол қозғалысы ережелерін өрескел бұзу фактісі және үш адамның қаза болуына әкелген ауыр зардаптар ескерілді», – деді судья.

Бұдан бөлек, сот қаза тапқандардың бірінің әкесінің азаматтық талап-арызын ішінара қанағаттандырды. Александр Пак моральдық зиян үшін 10 миллион теңге өтемақы төлеуге міндеттелді. Айта кетейік, талапкер бастапқыда 100 миллион теңге өндіруді сұраған.

Қалалық соттың баспасөз қызметі сотталушының кінәсін ішінара мойындағанын хабарлады. Қорғаушы тарап істі Қылмыстық кодекстің 345-бабына қайта саралап, алкогольдік масаңдық белгісін алып тастауды және жеңілірек жаза тағайындауды сұраған. Алайда прокурор ең қатаң жаза қолдануды талап етті.

Соңғы сөзінде Александр Пак өз әрекетіне өкінетінін айтып, қоғамда тараған ықпалды таныстары туралы ақпараттарды жоққа шығарды.

Сот процесі кезінде сотталушы апатқа көліктегі техникалық ақау себеп болуы мүмкін екенін де алға тартқан. Оның айтуынша, оқиға алдында көліктің аспаптар панелінде ескерту белгілері жанған. Дегенмен сот ұсынылған дәлелдер негізінде оның кінәсі толық дәлелденді деген қорытындыға келді.

Сонымен қатар іс материалдарын зерттеу барысында Александр Пактың жол апатына дейін алкоголь ішкені және бұған дейін де жол қозғалысы ережелерін бірнеше рет бұзғаны анықталған.

Қазіргі уақытта сот үкімі заңды күшіне енген жоқ.

 
 
 
 
 
 

 

Қазақстанда 66 мыңнан астам азамат банкрот деп танылып, 250 млрд теңге қарызы есептен шығарылды

 

   el24.kz 2023 жылдан бері қолданыста жүрген «Қазақстан Республикасы азаматтарының төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттығы туралы» Заң мыңдаған қазақстандыққа қарыз жүктемесін азайтуға мүмкіндік берді.

Бұл туралы Сенат отырысында Мемлекеттік кірістер комитетінің дәрменсіз борышкерлермен жұмыс басқармасының басшысы Меруерт Сисембаева мәлімдеді.

Ресми деректерге сәйкес, заң күшіне енгеннен бері елімізде 66 397 азамат банкрот деп танылған. Соның ішінде мемлекеттік кірістер органдары арқылы 65 765 азаматтың 134,8 млрд теңге көлеміндегі қарызы есептен шығарылған.

Ал сот тәртібімен 632 азамат банкрот деп танылып, олардың 115 млрд теңге берешегі жойылған. Осылайша, жалпы алғанда шамамен 250 млрд теңге қарыз есептен шығарылды.

Сонымен қатар 1 118 азамат төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімін қолданған. Бұл рәсім борышкерлерге қарыздарын белгілі бір кесте бойынша өтеуге және қаржылық жағдайын реттеуге мүмкіндік береді.

Меруерт Сисембаеваның айтуынша, заң қабылданғаннан бері бірнеше рет жетілдірілген. Соңғы өзгерістердің нәтижесінде банкроттық рәсімдерін қолдану тәртібі жеңілдетіліп, кейбір талаптар алынып тасталды. Сондай-ақ өтініш беру процесі оңтайландырылып, жекелеген санаттар үшін рәсім мерзімі қысқартылған.

Сонымен бірге бірқатар мәселелер әлі де өзекті болып отыр. Атап айтқанда, кей азаматтардың иелігінде құны өте төмен ETN бағалы қағаздарының болуы олардың банкроттық рәсімінен өтуіне кедергі келтіреді. Көп жағдайда адамдар мұндай активтердің бар екенін білмейді.

Бұдан бөлек, қаржы ұйымдарының заң талаптарын бұзған жағдайдағы жауапкершілігі нақты айқындалмаған. Сондай-ақ кей банктер мен қаржы ұйымдары мемлекеттік органдардың шешімдеріне жиі шағымданып, қосымша тексерістер жүргізуді талап етеді.

Сарапшылардың пікірінше, банкроттық туралы заң азаматтарға қарыздан құтылуға нақты мүмкіндік бергенімен, оны одан әрі жетілдіру және қаржы секторымен өзара жұмысты күшейту маңызды болып қала береді.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Ақтөбеде газ құю бекетіндегі қайғылы оқиға: үш адам қаза тауып, станция иесі қамауға алынды

 

  el24.kz Ақтөбе облысында газ құю бекетінде болған қайғылы оқиғаға байланысты қылмыстық іс қозғалды. Өртке оранған автокөліктен үш адамның мәйіті табылып, тағы бір адам ауыр күйікпен ауруханаға жеткізілді.

Облыстық полиция департаментінің мәліметінше, оқиға салдарынан әйел адам мен екі жасөспірім қаза болған. Ал денесінің көп бөлігін күйік шалған ер адам медициналық мекемеге жатқызылып, дәрігерлердің бақылауына алынды.

Аталған дерек бойынша Қылмыстық кодекстің «Жарылыс қаупі бар объектілерде қауіпсіздік қағидаларын бұзу» бабы бойынша сотқа дейінгі тергеу басталды. Тергеу барысында газ құю станциясының иесі ұсталып, уақытша ұстау изоляторына қамалды.

Құқық қорғау органдары оқиғаның нақты себептерін анықтау үшін бірқатар сараптама тағайындаған. Тергеушілер қауіпсіздік талаптарының сақталуы, жабдықтардың техникалық жай-күйі және қызметкерлердің әрекеттерін жан-жақты тексеріп жатыр.

Айта кетейік, Қазақстанда соңғы жылдары газ құю бекеттеріндегі қауіпсіздік мәселесі бірнеше рет көтерілген болатын. Мамандар мұндай нысандарда қауіпсіздік ережелерін қатаң сақтау адам өмірін сақтап қалудың басты кепілі екенін атап өтеді.

Полиция департаменті тергеу барысы облыстық ведомство басшылығының ерекше бақылауында екенін хабарлады. Қазіргі уақытта оқиғаның барлық мән-жайын анықтау жұмыстары жалғасуда.

Ресми органдар азаматтарды газ құю бекеттерінде қауіпсіздік талаптарын сақтауға және күмәнді жағдайлар туралы тиісті қызметтерге дереу хабарлауға шақырды.

Алматыда автобус жүргізушісі рөлде отырып көз жұмды: Жетісу ауданындағы жол апатының мән-жайы анықталып жатыр

 

   el24.kz Алматы қаласының Жетісу ауданында қоғамдық көліктің қатысуымен жол-көлік оқиғасы болып, автобус жүргізушісі оқиға орнында көз жұмды.

Алматы қаласы Полиция департаментінің мәліметінше, оқиға Жангелдин көшесінде болған. №131 бағыттағы автобус оңтүстік бағытта қозғалып келе жатып, Mercedes және Toyota маркалы жеңіл автокөліктерімен соқтығысқан.

Алдын ала мәлімет бойынша, жол апатына автобус жүргізушісінің денсаулығының кенеттен нашарлауы себеп болған. Салдарынан ол көлік құралын басқаруды толық бақылауда ұстай алмай қалған.

«Қозғалыс барысында қоғамдық көлік жүргізушісінің денсаулығы күрт нашарлап, ол көлікті басқару мүмкіндігін жоғалтқан. Өкінішке қарай, жүргізуші оқиға орнында көз жұмды», – деп хабарлады Алматы қаласы Полиция департаменті.

Оқиға орнында жедел қызмет өкілдері жұмыс істеп, жол апатының мән-жайын анықтауға кірісті. Қазіргі уақытта қажетті сараптамалар тағайындалып, тергеу амалдары жүргізілуде. Мамандар жүргізушінің нақты неден қайтыс болғанын және апаттың барлық себеп-салдарын анықтайтын болады.

Алдын ала ақпаратқа сәйкес, жол-көлік оқиғасы салдарынан автобус Mercedes және Toyota көліктерімен соқтығысқанымен, зардап шеккендер туралы ресми мәлімет жарияланған жоқ.

Айта кетейік, бұл Алматыда қоғамдық көлік жүргізушісінің денсаулығы сыр беріп, қызмет барысында қайтыс болуымен байланысты алғашқы жағдай емес. Бұған дейін де қалада автобус жүргізушілерінің рейс кезінде кенеттен көз жұму деректері тіркелген болатын. Сарапшылар мұндай жағдайлар қоғамдық көлік жүргізушілерінің денсаулық жағдайын бақылау мен рейс алдындағы медициналық тексерудің маңызын тағы бір мәрте көрсетіп отырғанын айтады.

Қазіргі уақытта полиция оқиғаның барлық мән-жайын анықтап жатыр. Тергеу қорытындысы бойынша қосымша ақпарат жарияланады.

 

АҚШ-та ұсталған қазақстандыққа қатысты жаңа мәліметтер белгілі болды

 

  el24.kz АҚШ-тың Иммиграция және кедендік бақылау қызметі (ICE) Қазақстан азаматы Еламан Балтагерейдің ұсталғанын хабарлады. Ведомствоның мәліметінше, операция 5 маусым күні федералдық серіктестердің қатысуымен жүргізілген.

Қазіргі уақытта Қазақстан азаматы қамауда отыр. АҚШ билігі оған қатысты депортациялау рәсімдерін жүргізіп жатыр.

ICE таратқан ресми ақпаратқа сәйкес, Еламан Балтагерей «белгілі немесе күдікке ілінген террорист» ретінде бақылауға алынған тұлғалардың қатарына енгізілген. Сондай-ақ оған қатысты АҚШ аумағынан шығару туралы түпкілікті шешім қабылданғаны айтылды.

«Еламан Балтагерей белгілі немесе күдікке ілінген террорист ретінде ұсталуға нысанаға алынған, оған қатысты елден шығару туралы түпкілікті шешім бар», – делінген ведомство хабарламасында.

Америкалық биліктің мәліметінше, өткен жылдың жазында иммиграциялық сот Қазақстан азаматын елден шығару туралы шешім шығарған. Алайда ол белгіленген сот отырысына келмеген.

ICE сондай-ақ АҚШ президенті Дональд Трамп әкімшілігі заңсыз миграциямен күрес және ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіруі мүмкін тұлғаларды анықтау жұмыстарын күшейткенін атап өтті. Ведомствоның хабарлауынша, мұндай операциялар федералдық құқық қорғау органдарымен бірлесіп жүзеге асырылуда.

Қазіргі уақытта іс бойынша қосымша мәліметтер жарияланған жоқ. Қазақстан азаматының нақты қандай әрекеттерге байланысты күдікке ілінгені және оған қатысты қандай дәлелдер бар екені әзірге ресми түрде хабарланбаған.

Тергеу және депортациялау рәсімдері жалғасып жатыр.

Қазақстанда зейнетке шығу тәртібі өзгеруі мүмкін: жаңа ұсыныстар талқылануда

 

  el24.kz Қазақстанда зейнетақы жүйесін жаңғырту және оның ұзақ мерзімді қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету мәселесі күн тәртібіне шықты. Осы бағытта ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мемлекеттік органдардың, сарапшылар қауымдастығының және бейінді ұйымдардың қатысуымен арнайы жұмыс тобын құрған.

Министрліктің мәліметінше, жұмыс тобы Мемлекет басшысының зейнетақы жүйесінің тиімділігін арттыру және азаматтарды зейнетақымен қамсыздандыру деңгейін көтеру жөніндегі тапсырмаларын іске асыру аясында жұмыс жүргізіп жатыр.

Жақында ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевтың төрағалығымен сарапшылар мен үкіметтік емес ұйымдар өкілдерінің қатысуымен кеңейтілген кеңес өтті. Кездесу барысында зейнетақы жүйесін жетілдіруге бағытталған бірнеше тұжырымдамалық ұсыныс талқыланды.

Ұсыныстардың бірі Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан түсті. Қор өкілдері азаматтың орташа айлық табысы мен еңбек өтіліне негізделетін әлеуметтік зейнетақы төлемі жүйесін енгізуді ұсынды. Сарапшылардың пікірінше, бұл модель жинақтаушы жүйеге тән тәуекелдерді азайтып, төлемдердің тұрақтылығы мен болжамдылығын арттыруға мүмкіндік береді.

Ал Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры жұмыс берушілер аударымдарының 4 пайызын азаматтың жеке зейнетақы шотына, ал 1 пайызын ынтымақты құрамдас бөлікке бағыттауды көздейтін жаңа тәсілді таныстырды. Бұл жүйе азаматтарға өмір бойы тұрақты қаржылық қолдау көрсетуге бағытталған.

Талқыланып жатқан маңызды бастамалардың бірі – ұзақ жылдар еңбек еткен азаматтарға қатысты ұсыныс. ҚР Парламенті Сенатының депутаты Амангелді Нұғманов 40 жыл еңбек өтілі бар азаматтар үшін зейнетке шығу уақытын икемді түрде реттеу мүмкіндігін қарастыруды ұсынды. Бұл бастама әсіресе бюджет саласы қызметкерлеріне қатысты өзекті болып отыр.

Кеңес жұмысына белгілі сарапшылар мен қоғам қайраткерлері де қатысты. Олардың қатарында БҰҰ жанындағы Астанадағы мемлекеттік қызмет хабы (Astana Civil Service Hub) Басқарушы комитетінің төрағасы Әлихан Байменов, сондай-ақ Болат Жәмішев, Ораз Жандосов және Елена Бахмутова бар.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі барлық ұсыныстардың әзірге талқылау кезеңінде екенін атап өтті. Ведомствоның мәліметінше, бұл бастамалар консультативтік сипатқа ие және олар бойынша түпкілікті шешімдер қабылданған жоқ.

Министрлік өкілдерінің айтуынша, кез келген өзгеріс қаржылық тұрақтылық, әлеуметтік әділеттілік және азаматтар үшін ықтимал салдар тұрғысынан жан-жақты бағаланғаннан кейін ғана енгізіледі.

Әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру департаментінің директоры Динара Қайролланың сөзінше, министрліктің басты мақсаты – азаматтарға зейнет жасына жеткеннен кейін лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз ететін тұрақты әрі теңгерімді зейнетақы жүйесін қалыптастыру.

Айта кетейік, Қазақстанда зейнетақы жүйесін жетілдіру бойынша бірқатар шаралар қазірдің өзінде іске асырылып жатыр. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап базалық және ынтымақты зейнетақы көлемі 10 пайызға индекстелді. Сонымен қатар базалық зейнетақының ең жоғары мөлшері күнкөріс деңгейінің 118 пайызына дейін ұлғайтылды. Ал 2027 жылы бұл көрсеткішті 120 пайызға дейін жеткізу жоспарланып отыр.

Сондай-ақ жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналары кезең-кезеңімен ұлғайтылуда. 2026 жылы олардың мөлшері қызметкер табысының 3,5 пайызын құраса, 2028 жылға қарай бұл көрсеткіш 5 пайызға дейін өседі.

Осылайша, Қазақстанда зейнетақы жүйесін реформалау мәселесі жан-жақты талқыланып жатыр. Алайда әзірге зейнетке шығу жасын өзгерту немесе жаңа тәртіп енгізу туралы нақты шешім қабылданған жоқ.

 

Подробности
Категория: Елең еткізер
 
Қызылорда облысында коронавирус инфекциясының таралу қаупінің алдын алу мақсатында 17 маусымнан бастап жаңа шектеулер енгізілді.

Қызылорда облысында қатерлі індеттің таралуы алаңдатарлық. Соңғы аптада ол 7 пайыздан асып кетті. Аймақта эпидемиологиялық ахуал күрделене түсті.

Подробности
Категория: Елең еткізер

Атырау өңірінде кеше коронавирус инфекциясынан тағы үш адам көз жұмды.

Үшеуі де Жылыой ауданының тұрғындары. Марқұмдардың туыстары жерлеу рәсімдері дұрыс ұйымдастырылмағанына шағымданған. Олар мәйіттерді зираттардың қасына көму туралы шешім күдік ұялатқанын жасырған жоқ деп хабарлайды kaz.nur.kz порталы Астана телеарнасына сілтеме жасап

Подробности
Категория: Елең еткізер

Коронавирус жұқтырған Нұр-Сұлтан тұрғыны қалай аурумен күресіп жатқанын айтып берді. Сөзінше, оның жағдайы ауыр болғаны соншалық, тіпті, өлемін деп ойлап, жақындарымен қош айтыса бастаған, деп хабарлайды Stan.kz ақпарат агенттігі.

 

Анна есімді Facebook қолданушысы індетті қалай өткергенін жазыпты. Алғашында әйел кофе жақпай қалды деп ойлапәлсіздік, бас ауруы сынды ауру белгілеріне мән бермепті. Себебі ол салауатты өмір салтын ұстанушылардың бірі екен. Айтуынша, коронавирус анықталғаннан кейін дәрігерлер әйелді ауруханаға тез арада жатқызудан бас тартқан. 

Подробности
Категория: Елең еткізер
 
Бүгіннен бастап Қазақстанның екі өңірінде карантиндік шаралар күшейтіледі.
 
15 маусымда кешкі сағат 20:00 бастап Көкшетау қаласындағы 7 блокпостың жұмысы қайта жанданып, қалада карантин шектеу шаралары күшейтіледі.

Подробности
Категория: Ғибратты әңгімелер

 

Алла Тағала – әрдайым сырлар мен сыбдырларды Естуші, жасырын мен әшкерені Көруші, жүректер мен жағдайлардан Хабардар.

Дей тұрғанмен, Жаратушымыз кейбір уақыттар мен жағдайларды ардақты етті әрі сол уақыттарда жасалатын құлшылықтар, дұғалар Алла үшін басқа уақыттарға қарағанда артығырақ әрі сүйіктірек.  Бұл жасалған дұғалардың қабыл болу мүмкіндігі де жоғары.

Подробности
Категория: Әлем жаңалықтары
 
Италия, Германия, Франция және Нидерланды британиялық дәрі шығаратын AstraZeneca Plc компаниясымен коронавирусқа қарсы 400 млн доза екпені жеткізу жөнінде келісімшартқа отырды. Алғашқы жеткізілім 2020 жылдың соңына дейін жасалады. Бұл туралы ҚазАқпарат The Independent басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
 
Фармацевтикалық компания қазіргі уақытта сынақтан өткізіліп жатқан екпені Оксфорд университеті дайындағанын мәлім етті.

Подробности
Категория: Елең еткізер
Ыстық күндері медициналық маска тағу бірқатар созылмалы аурулардың асқынуына алып келіп, егде жастағы адамдардың денсаулығына кері әсер етуі мүмкін.

Бұл туралы ресейлік ғалым, Гамалея атындағы эпидемиология және микробиология институтының бөлім жетекшісі, профессор Александр Бутенко мәлім етті.

Подробности
Категория: Әлем жаңалықтары

 

WhatsApp-та хабарламаларды тез табуға мүмкіндік беретін жаңа функция іске қосылады.

Жаңа феукция пайдаланушыларға күні бойынша чаттарда хабар іздеуге мүмкіндік береді. Мамандардың айтуынша, мессенджерде хабарламаны іздеуге мүмкіндік беретін функция бар.

Подробности
Категория: Сырласу

Алғашқы неке түні қыз балаға бірден керемет сезім сыйламайды. Себебі, қыз алғаш болып тұрғандықтан да ауырлық сезініп, қысылып өзін еркін ұстай алмайды.

Бұл кезде жігіт оны қаламай тұр деп ойламай, оны ақырын жыныстық қатынасқа дайындауы керек. Оған жылы сөздер айтып, аймалап сүйіп, өз сезіміңізді жеткізе біліңіз.

Подробности
Категория: Тылсым дүние

 

Жарты жыл бойы жынның билеуімен жүріп-тұрған Қуандық намазға қалай жығылғанын айтып берді.

 

Ұзақ жылдар өнер көрсетіп, үлкен сахналарға шығып жүрген әнші жігіт жасы 35-ке таяғанда ішімдікке салынып, бос уақытын ойын-сауықпен өткізеді. Өз өміріне қолдан қиянат жасаған ол «Жынның жетегіне қалай еріп кеткенінімді байқамай қалдым», — дейді.

Подробности
Категория: Елең еткізер

 

Шымкент қаласында әлдекімдер көшеде кетіп бара жатқан әйелді ұрып соғып, зорлап кеткен.

Келіншекке жәбір көрсеткендер тіпті оның басына "целофан" пакет кигізіп, тұншықтырып өлтіруге әрекет

жасаған деп жазады KAZ.NUR.KZ порталы.

Подробности
Категория: Сырласу

 

Ұяң тәрбие мен өз мүсініңе көңілің толмаушылық сенің төсектен ләззат ала алмауыңа кедергі болады. Сол үшін өзіңдегі артық комплекстерден арылуың қажет. Ұялудың бірнеше себептеріне тоқталып, арулы жолдарына тоқтала кетсек…

 

Төсек қатынасында ұялудың бірден-бір себебі өз серіктесіңе сенбеуден болады. Ал бұрын жігітпен байланысты көңілсіз оқиғаларыңыз, ажырасу болса тіптен қиындай түспек. Мұндай жағдайда интимді қатынасқа асықпаған дұрыс. Тек сүйіктіңіздің жылы қатынасы мен қамқорлығы сізді жыныстық қатынаста тартыншақтап тұруыңыздан айырады.

Подробности
Категория: Елең еткізер

 

Алматыда ер адам қызы мен күйеу баласын атып өлтіріп, кейін өз-өзіне қол салды.

"Бүгін, 8 маусым күні Алматы қаласының Түрксіб ауданында, Сейфуллин даңғылындағы үйлердің бірінде 1951 жылы туған жергілікті тұрғын отбасылық жанжал кезінде 1987 жылы туған күйеу баласы мен 1979 жылғы қызын тегіс ұңғылы мылтықпен атып өлтірді.

Подробности
Категория: Сырласу

«Сорлы басым-ай, бір қыздың етегін көтерем деп сорлап қалдым-ау». Бұл көрші подъезде тұратын жігіттің айтқаны.

Темекі тартып, көлігімді шұқылап тұрған маған сәлем бере салып осылай деді. «Не болды?» деп үлгермедім, әңгімені асығыс-үсігіс өзі бастап кетті.

  1. Пандемия аяқталуын күтпей-ақ саяхаттауға болатын елдер
  2. Коронавирус: Қазақстанда сырқаты білінбей өтіп жатқан 1044 науқас анықталды
  3. Жыныстық қатынастың денсаулыққа пайдасы
  4. Психологиялық тест: Суреттен бірінші нені аңғардыңыз